Tips du lịch

Ngày nay, chùa Nhất Trụ là một trong những ngôi chùa nổi tiếng nằm trong khu di tích Cố đô Hoa Lư. Với kiến trúc độc đáo và nhiều câu chuyện lịch sử liên quan, chùa Nhất Trụ dần trở thành điểm đến du lịch tâm linh cho du khách mỗi khi tới Cô đô. Cùng Bamozo tìm hiểu ngay những điểm nổi bật về chùa Nhất Trụ trong bài viết này nhé!

Sơ lược về chùa Nhất Trụ

Chùa Nhất Trụ (còn gọi là “chùa Một Cột của đất Hoa Lư”) là một trong những chùa nổi tiếng ở Ninh Bình, có niên đại từ thế kỷ X, gắn liền với thời kỳ hưng thịnh của Phật giáo dưới triều Đinh - Tiền Lê. Ngôi chùa nằm trong quần thể di tích Cố đô Hoa Lư, giữ vai trò quan trọng cả về tôn giáo lẫn lịch sử, là nơi các thiền sư uyên bác như Pháp Thuận, Khuông Việt, Vạn Hạnh từng tu hành và tham gia bàn việc nước.

Khác với nhiều các chùa ở Ninh Bình xây mới phục dựng gần đây, chùa Nhất Trụ vẫn lưu giữ được nhiều cổ vật có giá trị, đặc biệt là thạch kinh bằng đá độc nhất vô nhị - minh chứng sống động cho một giai đoạn phát triển rực rỡ của Phật giáo và nghệ thuật điêu khắc Việt Nam thời đầu kỷ nguyên độc lập.

Chùa Nhất Trụ nằm trong khu di tích Cố đô Hoa Lư

Vị trí của chùa Nhất Trụ

Chùa Nhất Trụ tọa lạc tại thôn Yên Thành (hoặc thôn Nam), xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, ngay trong khu vực trung tâm của di tích Cố đô Hoa Lư. Từ đền thờ vua Lê Đại Hành, bạn chỉ cần đi khoảng 100m về phía Bắc là tới chùa, rất thuận tiện để kết hợp tham quan trong cùng một hành trình.

Khuôn viên chùa rộng trên 3.000m², bao gồm tiền đường, hậu cung, nhà tổ, nhà khách, tháp mộ và khu sân vườn, được bao bọc bởi tường đá và cây xanh cổ thụ. Nằm giữa lòng di tích Hoa Lư, chùa Nhất Trụ vừa mang vẻ trầm mặc của một công trình đã trải qua hơn nghìn năm lịch sử, vừa là điểm dừng chân lý tưởng cho du khách kết hợp tham quan với Tràng An, Bái Đính hay Hang Múa.

Chùa Nhất Trụ - Bảo vật Quốc gia

Với giá trị lịch sử, kiến trúc và tâm linh đặc biệt, chùa Nhất Trụ đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia, trở thành một trong những chùa nổi tiếng ở Ninh Bình thu hút lượng lớn du khách và Phật tử hành hương mỗi năm. Nổi bật nhất trong quần thể chùa là cột kinh Phật bằng đá - một trong những hiện vật quý hiếm, được các nhà nghiên cứu đánh giá là mở đầu cho “văn hóa thạch kinh” tại Việt Nam.

Năm 2015, cột kinh Phật tại chùa Nhất Trụ chính thức được công nhận là Bảo vật Quốc gia, trở thành hiện vật đầu tiên của tỉnh Ninh Bình vinh dự nhận danh hiệu này. Từ đó, chùa không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là “bảo tàng sống” lưu giữ những dấu ấn quan trọng của Phật giáo và triều đại Đinh - Lê trong lịch sử dân tộc.

Thạch kinh cổ nhất Việt Nam

Điểm nhấn đặc biệt làm nên tên tuổi chùa Nhất Trụ chính là thạch kinh - cột kinh Phật bằng đá được xem là một trong những cột kinh cổ xưa nhất Việt Nam. Cột có hình bát giác, cao khoảng 4,16m, nặng khoảng 4,5 tấn, được ghép từ 6 khối đá lớn không dùng chất kết dính, đặt trên bệ đá hình hoa sen tinh xảo. Những con số ấy cho thấy trình độ kỹ thuật và tư duy thẩm mỹ rất cao của nghệ nhân thời xưa.

Theo tư liệu, cột kinh được dựng vào năm 995, dưới triều vua Lê Đại Hành. Bề mặt cột được khắc đầy chữ Hán là kinh Phật, ca ngợi công đức của Phật, đồng thời thể hiện khát vọng quốc thái dân an, triều đình vững mạnh, mưa thuận gió hòa. Đá dùng làm cột có tuổi địa chất khoảng 300 triệu năm, càng tăng thêm giá trị độc đáo của bảo vật này. Cũng chính nhờ sự hiện diện của duy nhất một cột kinh giữa sân chùa mà ngôi chùa được gọi là “Nhất Trụ”.

Trong tổng thể các chùa ở Ninh Bình, thạch kinh chùa Nhất Trụ là hiện vật hiếm hoi còn gần như nguyên vẹn sau hơn một thiên niên kỷ, trở thành tư liệu quý giá cho các nhà nghiên cứu khi tìm hiểu về Phật giáo, nghệ thuật điêu khắc và lịch sử kinh đô Hoa Lư.

Lễ hội chùa Nhất Trụ có gì?

Không chỉ nổi tiếng nhờ kiến trúc và bảo vật, chùa Nhất Trụ còn là nơi diễn ra nhiều nghi lễ, lễ hội mang đậm màu sắc văn hóa tâm linh của vùng Cố đô. Hàng năm, vào rằm tháng Giêng (15 tháng 1 âm lịch), chùa tổ chức lễ dâng hương, tụng kinh cầu cho quốc thái dân an, nhân dân no ấm, được xem như một trong những sinh hoạt tôn giáo quan trọng của địa phương. Trong dịp này, chùa còn tổ chức đêm thơ tưởng niệm Thiền sư Đỗ Pháp Thuận - vị thiền sư gắn bó với triều đình Hoa Lư thuở ban đầu.

Vào mùng 8 tháng 4 âm lịch, chùa Nhất Trụ tiếp tục tổ chức lễ cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Du khách ghé thăm đúng mùa lễ hội sẽ có cơ hội hòa mình vào không khí trang nghiêm nhưng ấm áp, cùng người dân địa phương dâng hương, nghe chuông chùa ngân vang giữa nền cảnh núi non Cố đô. Đây cũng là thời điểm lý tưởng để kết hợp tham quan các chùa nổi tiếng ở Ninh Bình khác như chùa Bái Đính, chùa Duyên Ninh, chùa Vàng, tạo nên một hành trình du lịch tâm linh trọn vẹn.

Kết luận

Trong hành trình khám phá Cố đô Hoa Lư và hệ thống các chùa ở Ninh Bình, chùa Nhất Trụ là điểm dừng chân bạn không nên bỏ lỡ. Ngôi chùa cổ hơn 1.000 năm tuổi với thạch kinh được công nhận Bảo vật Quốc gia không chỉ gây ấn tượng bởi giá trị lịch sử và kiến trúc, mà còn bởi chiều sâu văn hóa - tâm linh gắn liền với triều đại Đinh - Lê.