Tips du lịch

Khu sinh thái Tràng An Ninh Bình là vùng lõi của Quần thể danh thắng Tràng An - di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận. Nơi đây nổi tiếng với hệ thống núi đá vôi, sông ngòi đan xen và hàng chục hang động xuyên thủy kỳ vĩ, biến hành trình du lịch Tràng An thành chuyến chèo thuyền khám phá lòng núi đầy ấn tượng.

Bài viết này, Bamozo sẽ giúp bạn hiểu rõ các hang động tại Tràng An, ý nghĩa tên gọi, đặc điểm nổi bật của từng hang, đồng thời gợi ý thêm cách kết hợp lịch trình với hang Múa Ninh Bình hay du lịch Tam Cốc để chuyến đi trọn vẹn hơn nhé.

Có bao nhiêu hang động tại Tràng An?

Khu du lịch sinh thái Tràng An Ninh Bình là một phần của Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản thế giới được UNESCO công nhận, sở hữu hệ thống núi đá vôi, hang động và sông ngòi rất phong phú. Toàn khu có hàng chục hang động lớn nhỏ, nhiều hang xuyên thủy (nước chảy xuyên qua núi), được nối với nhau bằng dòng sông uốn lượn, tạo nên những tuyến thuyền tham quan khác nhau.

Theo số liệu hiện nay, Tràng An có khoảng 100 hang động đã được khám phá với 50 hang khô và 50 hang ngập nước. Tùy tuyến thuyền bạn chọn, số lượng hang đi qua trong một hành trình có thể từ 7 đến hơn 10 hang. Có hang dài tới vài trăm mét, trần thấp, phải cúi người khi thuyền đi qua; có hang ngắn hơn nhưng lại ghi dấu ấn bởi ánh sáng, nhũ đá hay dòng nước bên trong.

Tràng An hiện nay có hơn 48 hang động lớn nhỏ

4 loại hang động chính ở Tràng An

Theo các nghiên cứu địa chất, hệ thống các hang động tại Tràng An được xếp vào bốn nhóm chính: hang ngầm cổ, hang nền Karst cổ, hang mái đá và hang hàm ếch.

Hang ngầm cổ

Đây là các hang từng là dòng sông ngầm cổ, nước chảy qua hàng triệu năm bào mòn đá vôi tạo thành đường hầm xuyên núi. Ngày nay, nhiều hang ngầm cổ vẫn còn nước, là nơi thuyền nan đưa du khách đi sâu vào “lòng núi” - như hang Địa Linh, hang Nấu Rượu, hang Vạng…

Hang nền Karst cổ

Nhóm hang này hình thành trên bề mặt karst đã nâng lên cao hơn mực nước hiện tại, thường khô hơn, trần và vách hang để lại nhiều dấu tích xói mòn cổ. Đây là “hồ sơ địa chất” giúp các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử biến đổi mực nước, khí hậu và tiến hóa cảnh quan Tràng An.

Hang mái đá

Hang mái đá thường mở về một phía, giống như “hiên nhà” đá tự nhiên, là nơi che mưa nắng lý tưởng. Nhiều di chỉ khảo cổ tại Tràng An, như mái đá Thung Bình hay các mái đá khác, ghi nhận dấu tích cư trú của người tiền sử trong suốt hàng vạn năm.

Hang hàm ếch

Hang hàm ếch thường có cửa rộng, trần hang thấp ở phần đầu giống miệng ếch, sau đó lòng hang có thể mở rộng dần. Các dạng hang này góp phần tạo nên sự đa dạng của hệ thống các hang động tại Tràng An, kết hợp với thung nước và núi đá vôi thành “bảo tàng địa chất ngoài trời”.

Ý nghĩa tên gọi các hang động tại Tràng An

Dưới đây là các hang động tại Tràng An thường xuất hiện trong các tuyến thuyền phổ biến và được nhiều du khách nhắc đến.

Hang Tối

Hang Tối nằm trên tuyến thuyền số 1, là một trong những hang xuyên thủy ấn tượng nhất Tràng An. Nhiều nguồn ghi nhận chiều dài hang khoảng vài trăm mét; cấu trúc hang uốn khúc, trần thấp, vì thế ánh sáng gần như không lọt vào sâu bên trong, tạo cảm giác đúng như tên gọi “hang Tối”.

Khi thuyền rẽ vào cửa hang, không gian dần tối sẩm, chỉ còn tiếng mái chèo khua trên mặt nước và ánh đèn vàng điểm xuyết. Hệ thống nhũ đá trên trần và vách hiện lên với nhiều hình thù kỳ thú, đem lại trải nghiệm vừa hồi hộp vừa choáng ngợp, tạo cho du khách cảm giác như phiêu lưu vào lòng đất.

Hang Tối

Hang Sáng

Ngay sau Hang Tối, thuyền thường đưa du khách sang Hang Sáng. Hang dài khoảng 100m, rộng khoảng 12m, có đoạn vòm hang cao tới khoảng 12m, bên trong nước sâu chừng hơn 1m, tạo nên không gian khá thoáng và dễ di chuyển.

Tên gọi “hang Sáng” không chỉ gợi lên sự đối lập với Hang Tối mà còn được lý giải như khát vọng vươn tới ánh sáng, vươn lên khỏi những tối tăm, gian khó của người xưa. Khi chèo thuyền trong hang, ánh sáng phản chiếu trên mặt nước và nhũ đá tạo nên khung cảnh lung linh như phủ một lớp bạc, rất đẹp để chụp hình.

Hang Sáng

Hang Địa Linh

Hang Địa Linh thường được ví như “hang Châu Báu”: nhũ đá ở đây dày đặc, nhiều khối lớn vẫn giữ nguyên vẻ sắc nét, lấp lánh khi được chiếu sáng.

Một số tài liệu cho biết hang Địa Linh dài tới khoảng 1,5 km, là một trong những hang dài và đẹp nhất của hệ thống các hang động tại Tràng An. Bên trong, trần hang có đoạn cao tới 7-8 m, nơi vòm mở rộng như gian đại sảnh, kết hợp với dòng nước phẳng lặng tạo nên không gian rất kỳ ảo. Khi ra khỏi cửa hang, du khách lại gặp ngay cảnh thung nước và núi đá vôi bao bọc, cảm giác như vừa đi qua một “cổng trời” thiên nhiên.

Hang Sính - hang Si - hang Ba Giọt

Ba hang này thường được nhắc cùng nhau vì gắn với một truyền thuyết tình yêu buồn. Theo dân gian, một chàng công tử đem sính lễ tới hang Sính để cưới người mình yêu, nhưng khi tới nơi thì hay tin nàng đã bị cống nạp cho nước láng giềng. Quá đau đớn, chàng sang Hang Ba Giọt gột rửa rồi trầm mình xuống Hang Si, để lại câu chuyện tình bi tráng giữa non nước Tràng An.

Trong đó, Hang Ba Giọt đặc biệt nổi tiếng với những nhũ đá ẩm, đôi khi vẫn nhỏ xuống từng giọt nước. Truyền thuyết kể rằng, ai đi thuyền qua mà “hứng” đủ ba giọt nước từ thạch nhũ sẽ gặp may mắn và hạnh phúc. Những khối nhũ với hình dáng như rùa, cây đèn, giàn hoa thiên lý… khiến du khách có cảm giác như mỗi khối đá đang kể lại một phần câu chuyện xưa.

Hang Nấu Rượu

Hang Nấu Rượu (hay Hang Ủ Rượu) dài khoảng 250m, trần hang cao và rộng hơn nhiều hang khác nên hai thuyền vẫn có thể di chuyển ngược chiều.

Tên gọi hang xuất phát từ mạch nước ngầm sâu hơn 10m bên trong, theo truyền thuyết là nơi người xưa lấy nước nấu rượu tiến vua. Trong quá trình khảo sát, các nhà nghiên cứu tìm thấy nhiều mảnh gốm, hũ, vại và dụng cụ nấu rượu cổ; gần cửa hang còn trưng bày các chum rượu để du khách hình dung sinh hoạt thời phong kiến.

Hang Nấu Rượu ở Tràng An

Hang Khống

Hang Khống dài khoảng 70m, nhưng lại mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt: nơi đây từng là căn cứ, kho quân sự và xưởng vũ khí trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ của quân dân địa phương.

Tên “Khống” được giải thích là “kho trống”, gợi nhớ tới chức năng kho chứa và căn cứ bí mật giữa rừng núi. Khi thuyền trôi chậm trong hang, bạn có thể hình dung những năm tháng khói lửa, khi Tràng An vừa là “pháo đài” tự nhiên, vừa là hậu phương an toàn.

Hang Seo

Hang Seo nằm trên tuyến 1, nổi tiếng là một trong những hang có lối đi hẹp và nhiều khúc cua gấp. Chiều dài khoảng 100m, bên trong có nhiều đoạn trần thấp, buộc người chèo đò phải xử lý rất khéo để thuyền luồn qua an toàn.

Tên “Seo” được giải thích bắt nguồn từ từ Hán, mang nghĩa “lối nhỏ”. Chính sự chật hẹp, quanh co ấy lại tạo nên trải nghiệm thú vị: bạn phải cúi người, lắng nghe tiếng nước chạm mạn thuyền và như cảm nhận được sự sống động của khối núi đá vôi bao quanh.

Hang Seo

Hang Sơn Dương

Tiếp nối hành trình tuyến 1 là Hang Sơn Dương, dài khoảng 250m. Tên gọi hang xuất phát từ việc ngày xưa có rất nhiều dê núi (sơn dương) tìm xuống khu vực miệng hang để uống nước.

Không gian bên trong hang khá rộng, vòm đá mát lạnh, phản chiếu tiếng mái chèo và tiếng nói cười của du khách. Khi thuyền đi qua cửa hang mở ra thung nước yên tĩnh, bạn sẽ hiểu vì sao khu vực này từng là nơi đàn thú rừng tìm đến.

Hang Sơn Dương

Hang Trần

Hang Trần xuất hiện trên một số tuyến thuyền trước khi tới Hang Quy Hậu. Dù không quá dài, hang gây ấn tượng bởi thế núi vững chãi, gắn với không gian tâm linh quanh đền Trần và phủ Khống. Nhiều du khách thích chụp ảnh khi thuyền ra cửa hang Trần, vì khung hình kết hợp được vòm đá, mặt nước và dãy núi phía xa.

Hang Quy Hậu

Là một trong những hang cuối cùng trên tuyến 1, Hang Quy Hậu chỉ dài khoảng 100m nhưng mang tên gọi rất ý nghĩa: “Quay về”

Sau khi đi qua hang, thuyền sẽ quay trở lại bến, khép lại hành trình xuyên thủy kéo dài hơn 2-3,5 giờ. Cảm giác từ chỗ tối mát trong hang bước ra ánh sáng, nhìn lại dòng sông Sào Khê và bến thuyền tấp nập phía xa khiến nhiều người có chút lưu luyến.

Hang Lấm

Hang Lấm là điểm đầu tiên của tuyến 2, hang dài khoảng 60m, phía sau là thung Lấm rộng hơn 9.000 m², nước xanh tĩnh lặng giữa những dãy núi đá vôi.

Tương truyền, ngày xưa người dân thường mang nông sản ra ngoài qua hang này. Do dưới đáy chứa nhiều bùn (lấm) nên lối đi trơn, từ đó cái tên “Lấm” ra đời. Ngày nay, khi đi thuyền qua đây, bạn sẽ thấy bùn đất đã ít nhiều lắng xuống, nhưng màu nước vẫn giữ vẻ trầm mặc, gợi nhớ thời lao động nông nghiệp vất vả.

Hang Vạng

Tiếp sau Hang Lấm là Hang Vạng, hang dài khoảng 250m, được xem là một trong những hang dài nhất trên tuyến 2.

Tên “Vạng” hay “Vang” bắt nguồn từ hiện tượng tiếng vọng: khi thuyền đi giữa hang, âm thanh trò chuyện, tiếng mái chèo, tiếng nước va vào vách đá đều vang dội nhiều lần, tạo cảm giác vô cùng thú vị. Không gian lòng hang rộng, trần cao với thạch nhũ rũ xuống, ánh sáng lọc qua cửa hang đầu

Hang Thánh Trượt

Hang Thánh Trượt nằm trên tuyến 2, nối tiếp Hang Vạng và thường được nhắc tới cùng đền Suối Tiên, Hành cung Vũ Lâm. Tên gọi hang gắn với truyền thuyết về thiền sư Nguyễn Minh Không. Trên đường tìm thuốc chữa bệnh cho vua Lý Thần Tông, ngài đi qua vùng này, say mê cảnh sắc đến mức trượt chân ngã. Dân gian ghi nhớ sự kiện ấy và đặt tên “Thánh Trượt”.

Hang có chiều dài ước khoảng 300m, nổi bật với hệ thống nhũ đá giống những búp sen, rèm đá buông xuống lung linh khi ánh sáng chiếu vào, mang tới không gian mát lạnh, tĩnh mịch.

Hang Đại

Tên Hang Đại đã gợi ý trước cho du khách về quy mô: hang dài khoảng 150 - 200m, được đánh giá là một trong những hang có lòng hang rộng nhất khu Tràng An

Khi thuyền đi sâu vào hang, khoảng không phía trên mở rộng, ánh sáng từ hai đầu cửa hang kết hợp với bóng tối bên trong tạo hiệu ứng chuyển sắc rất đẹp. Đây cũng là điểm nhiều người tranh thủ chụp ảnh “silhouette”, một kiểu chụp ảnh người với bóng thuyền.

Gợi ý kinh nghiệm khám phá các hang động tại Tràng An

Nên chọn tuyến nào?

• Nếu bạn muốn trải nghiệm đủ đầy các tên hang nổi tiếng như Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Seo, Hang Sơn Dương, Hang Quy Hậu… có thể chọn tuyến 1

• Nếu yêu thích sự kết hợp giữa hang động và điểm tâm linh như đền Suối Tiên, Hành cung Vũ Lâm, cùng phong cảnh rộng thoáng, hãy chọn tuyến 2, đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại.

Thời điểm đẹp để đi thuyền qua các hang

• Mùa xuân (tháng 1-3) và đầu hè (tháng 4-6) trời mát, nước xanh trong, thích hợp chèo thuyền.

• Mùa lúa chín vàng ở Tam Cốc khoảng cuối tháng 5 - đầu tháng 6, nếu kết hợp cả du lịch Tam Cốc và Tràng An thì đây là thời gian lý tưởng.

Kết luận

Hệ thống các hang động tại Tràng An không chỉ ấn tượng bởi chiều dài, chiều sâu hay vẻ đẹp thạch nhũ, mà còn bởi những câu chuyện, truyền thuyết và ý nghĩa tên gọi được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi hang đều là một “chương” riêng trong cuốn sách thiên nhiên và lịch sử của vùng đất Ninh Bình.

Nếu bạn đang lên kế hoạch du lịch Tràng An Ninh Bình, hãy dành thời gian tìm hiểu trước về các hang động, chọn tuyến thuyền phù hợp và kết hợp thêm hang Múa Ninh Bình hay du lịch Tam Cốc để chuyến đi thêm phong phú nhé. Đừng quên sắm ngay vali du lịch Bamozo trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của bạn trên mọi hành trình. 

Tham khảo các mẫu vali kéo Bamozo tại: Vali